Oosterse tapijten

Deze rubriek verzamelt de herkomsten die men werkelijk aantreft in de interieurs van Brussel en Brabant: eerst de grote Perzische centra — Tabriz, Kashan, Isfahan, Qom, Heriz, Bidjar — daarna de tribale producties, de tapijten uit de Kaukasus, de kelims uit Anatolië en de tapijten uit de Maghreb. Elke fiche beschrijft een productie, geen welbepaald voorwerp.

Wat de naam van een herkomst werkelijk zegt

Een herkomst dekt eerst een techniek en pas daarna een stijl. Tabriz, Heriz en Bidjar knopen met de Turkse knoop, de ghiordesknoop of symmetrische knoop: de draad gaat schrijlings over twee kettingdraden en komt er tussenuit. Kashan, Isfahan, Qom en Nain knopen met de Perzische knoop, de sennehknoop of asymmetrische knoop: de draad omsluit één kettingdraad en gaat om de andere heen. Dat detail is aan de voorzijde onzichtbaar, het leest af aan de achterkant, en het scheidt twee volledige families tapijten.

De rest volgt daaruit: een grondweefsel van katoen, wol of zijde, een dichtheid die gaat van tienduizend knopen per vierkante meter bij een berbertapijt met hoge pool tot meer dan een miljoen bij een zijden Qom — en nul bij een kelim, die er geen heeft, een hoge of korte pool. Een Bidjar en een Qom zijn twee textielen zonder onderling verband, ook al liggen ze allebei op de vloer en heten ze allebei Perzisch tapijt.

Waarom dat bepaalt wat het atelier kan doen

Een tapijt wordt niet gewassen volgens zijn patroon maar volgens zijn materiaal en zijn constructie. Een Heriz met hoge pool op een dik katoenen grondweefsel verdraagt een volledig bad en een stevige borstelbeurt in de richting van de pool. Een zijden Qom niet: zijde verliest haar glans bij wrijving, tekent bij water en verdraagt dezelfde mechanica niet.

De restauratie volgt dezelfde logica. Een gat in een Bidjar bijwerken vereist een aankloppen dat vrijwel geen enkel ander tapijt vraagt, en een te losse herstelling zakt weg onder de voet. Op een Kashan met korte pool steekt een te gul herpolen uit en valt het op. De herkomst bepaalt de handeling, de duur ervan, en soms ook het antwoord — dat soms neen luidt.

Hoe u een fiche leest

Elke fiche volgt dezelfde weg: waar het tapijt geweven wordt en sinds wanneer, hoe het opgebouwd is, hoe u het onderscheidt van een kopie met hetzelfde patroon, wat de waarde ervan uitmaakt, en waar het atelier op let. De dichtheidsmarges zijn met opzet ruim: eenzelfde centrum brengt onder dezelfde naam zeer gewoon en zeer fijn werk voort.

Voor een welbepaald tapijt vervangen deze pagina's geen onderzoek. De achterkant, de franjes en de kleurechtheid worden van dichtbij bekeken, en een foto volstaat daar niet altijd voor. Gaat de vraag over de waarde, zie dan de gratis schatting; gaat ze over het onderhoud, dan behandelen de gidsen het dagelijkse.