Gaten, scheuren en versleten zones

Gat, slijtage, scheur: drie verschillende schadebeelden

Een gat is materiaalverlies dat er helemaal door gaat: pool, inslag en ketting zijn weg, u kijkt door het tapijt heen op de vloer. Slijtage is enkel verlies van pool, terwijl het grondweefsel blijft zitten — dat vindt u onder een tafel of in een gang. Een scheur volgt een lijn: ketting of inslag is gebroken, en het tapijt gaat open als een rits.

De aanpak verschilt in de drie gevallen, en de diagnose gebeurt langs de achterkant. Enkel daar ziet u wat er van het grondweefsel overblijft, en dus wat er heropgebouwd moet worden voor er ook maar één knoop gelegd wordt.

Slijtage die er niet doorheen gaat, verdient een aparte vermelding. Zolang het grondweefsel op zijn plaats zit, volstaat het de pool bij te vullen en hoeft er niet herweven te worden: dat is de lichtste ingreep van deze pagina, en net die wordt het langst uitgesteld.

Klein gat: stoppen en mazen

Onder enkele centimeters, en zolang de ketting aan weerszijden aanwezig is, gebeurt het werk met de naald. Bij het stoppen kruisen we draden over de opening en maken zo plaatselijk een nieuwe inslag. Onzichtbaar mazen gaat verder: daarbij brengen we echte ketting- en inslagdraden in, exact in het verlengde van die van het tapijt, en verankeren we ze in het gezonde weefsel.

Goed gemaasd werk ziet u noch aan de voorzijde, noch aan de achterzijde. Daar zit het kwaliteitsmerk: aan de rug moet het herstel dezelfde korrel hebben als het weefsel ernaast, zonder verdikking en zonder stijve plek onder de vinger.

Gat door en door: eerst herweven, dan knopen

Zodra de ketting doorgesneden is, moet die er eerst weer komen. We spannen nieuwe kettingdraden over de zone, brengen de inslagdraden ertussen aan, en krijgen zo een nieuw grondweefsel met dezelfde dichtheid als het oude. Er is nog niets te zien: in dit stadium lijkt het herstel op een lap ongebleekt linnen midden in het tapijt.

Dan volgt het knopen. Knoop na knoop bouwen we de pool op dat grondweefsel opnieuw op, in de oorspronkelijke knoop — asymmetrische Senneh op een Perzisch tapijt, symmetrische Gördes op een Turks of Kaukasisch stuk —, volgens het patroon dat we van de gave zones hebben afgelezen. Ten slotte scheren we de nieuwe pool exact op de hoogte van de oude.

Het is het langste werk van het atelier, en het meest lonende: een correct opnieuw geknoopt tapijt kan weer gehanteerd, gereinigd en verkocht worden als een volwaardig tapijt.

Scheur: meteen vastzetten

Een verse scheur herstelt veel beter dan een scheur van zes maanden oud, omdat de randen nog niet zijn uitgerafeld. Kunt u het tapijt niet meteen brengen, rol het dan op — vouw het niet — zodat de breuklijn niet bij elke doorgang verder werkt.

Lijm er niets op. Textieltape en smeltlijm laten een residu na dat het grondweefsel verstijft, dat na de wasbeurt zichtbaar wordt en dat vezel per vezel weggehaald moet worden voor er echt hersteld kan worden. Een gelijmde scheur kost meer dan een scheur die u met rust hebt gelaten.

En meet op. Fotografeer de schade met een muntstuk ernaast: de afmeting verandert alles. Onder enkele centimeters werken we met de naald, met het tapijt vlak. Daarboven moet de zone op raam, en dan is het een heel andere werf.