Brandvlekken, schroeiplekken en brandgaten

Twee schadebeelden onder één woord

Het eerste heet een schroeiplek: een strijkijzer dat één seconde te lang blijft staan, een gloeiend stukje kool uit de haard, een vonk van de barbecue, een sigaret. Wol brandt slecht — ze schroeit eerder dan ze vlam vat —, de top van de pool wordt zwart, verhardt, en de geur blijft hangen. Onder het verbrande deel is het grondweefsel ongeschonden.

Het tweede is een brandgat. De hitte was sterk of lang genoeg om pool, inslag en ketting te vernielen. Het tapijt is doorboord: dat is een gat, en het wordt als een gat behandeld.

Het onderscheid maakt u in één seconde aan de achterkant. Is de rug gaaf onder de vlek, dan is het een schroeiplek. Is hij zwart of doorboord, dan is het een gat. Al het verdere werk — en de offerte — hangt van die ene vaststelling af.

De schroeiplek: wegnemen, dan inwollen

Een brandvlek wordt niet gebleekt en niet geschuurd: verkoolde vezel is bros, en wrijven duwt ze alleen dieper en smeert het zwart uit over de pool ernaast. We nemen weg. Met de punt van de schaar, streng per streng, halen we het verkoolde deel weg tot er over de resterende hoogte weer gezonde wol staat.

Bij een heel oppervlakkige brandplek volstaat dat: de pool krijgt haar kleur terug, met een lichte holte die na enkele weken gebruik vanzelf dichttrekt. Zodra die holte opvalt, wollen we opnieuw in — bijvullen met handgeverfde wol, tot de hoogte van de pool ernaast, in de juiste poolrichting.

Blijft de halo. Rond een brandplek vergeelt de hitte de wol over enkele millimeters zonder ze te verkolen. Dat geel gaat weg bij het wassen, niet bij het wegnemen: daarom wassen we ná het wegnemen, nooit ervoor.

Het brandgat: eerst herweven, dan knopen

Is het grondweefsel weg, dan is er niets meer om op te knopen. We brengen dus opnieuw kettingdraden aan over de zone, leiden de inslagdraden ertussen en bouwen een grondweefsel op met de dichtheid van het tapijt. Daarna volgt het knopen, in de oorspronkelijke knoop, volgens het patroon dat we rond het gat hebben afgelezen.

De randen van een brandgat hebben een eigenaardigheid: over één of twee millimeter is de wol verhard zonder echt zwart te zijn. Die harde kroon moet weg vóór er herweven wordt, anders blijft de aansluiting bros en gaat ze bij de eerste wasbeurt weer open.

Een brandgat heeft zelden een nette vorm. De randen lopen schuin weg, breder aan de oppervlakte dan aan de rug, omdat hitte stijgt. Het herweven volgt dus die vorm en niet een vierkant rond de schade: we halen zo weinig mogelijk gezond materiaal weg.

Herstellingen van vroeger

We zien geregeld brandschade die met lijm is aangepakt, of dichtgemaakt met een stuk tapijt dat elders is weggesneden en er onderaan tegen gelijmd. Beide voelt u meteen: de zone is stijf, de rug is vlak, en de pool ligt niet in dezelfde richting als die eromheen.

Het herstel bestaat er dan in de lijmlaag weg te halen, de resten vezel per vezel te verwijderen en het werk daarna correct over te doen. Dat duurt langer dan bij verse brandschade, en dat is precies waarom u er zelf beter niets aan probeert.