Een hoogpolig berbertapijt reinigen

Hoogpolig: het stof zakt tot onderaan de pool

Een berber heeft een lange, losse pool, zonder de knoopdichtheid die bij een Perzisch tapijt een gesloten oppervlak vormt. De pool wijkt bij elke stap uiteen en laat het stof tot op de bodem zakken. De stofzuiger raakt enkel de top van de lokken: hij haalt weg wat net gevallen is, nooit wat al gezakt is.

Daarom geeft een berber van alle tapijten het meeste af bij het mechanisch ontstoffen. We werken met trilling en krachtige afzuiging, aan beide zijden — de wollige achterkant, zonder gelijmde rug, geeft even veel af als de bovenkant. En dat werk gebeurt droog, vóór het water: die minerale stof nat maken betekent er modder van maken aan de voet van de lokken.

Vette wol, die u niet mag ontvetten

Een berber is geweven uit vette wol, bij de voorbereiding nauwelijks ontvet. Er is dus veel lanoline op de vezel blijven zitten. Dat wolvet geeft de licht vettige aanvoeling, de soepelheid, en een echte weerstand tegen waterig vuil — een omgestoten glas parelt op een gezonde berber voor het doordringt.

De gebruikelijke reflex is dat vet als vuil te beschouwen en de ontvetter boven te halen. Dat is de fout die de meeste berbers beschadigt. Een alkalisch detergent, zeker een warm, lost de lanoline op. Het tapijt komt er proper uit en wordt daarna droog, ruw en katoenachtig — en het wordt veel sneller opnieuw vuil, want de bescherming is weggenomen. We wassen dus met neutrale zeep, onder 30 °C, zonder ontvetter, en aanvaarden dat de wol blijft wat ze is.

Het ivoren fond dat vergeelt

Ivoor, ecru, crème: dat is het handschrift van de berber, en het is meteen wat alles verraadt. Vergeling heeft zelden één enkele oorzaak. Wol wast tussen pH 5 en 7; boven pH 8 licht de alkaliteit de schubben op, zwelt de vezel en vergeelt ze. Daar komen nog slecht uitgespoelde zeep bij, die maandenlang in de vezel blijft doorwerken, en traag drogen, waarbij opgeloste vuilresten naar de oppervlakte trekken.

Het gevolg is tegenintuïtief: op een door alkali vergeeld ivoor maakt méér product het erger. Wat wél helpt, is het omgekeerde — naspoelen tot volledige neutraliteit, en snel genoeg drogen om niets te laten migreren. Direct zonlicht doet de rest in de andere richting: een berber die onder een raampartij ligt, vergeelt door oxidatie, en dat wast u er niet uit.

Veel water dat eruit moet

Een lange pool houdt veel water vast. Zonder centrifuge blijven de voet van de lokken en het grondweefsel dagenlang vochtig, ook al voelt het oppervlak droog aan. Dat is precies de situatie die keldergeur, bruine kringen en op termijn schimmel oplevert.

Centrifugeren is dus geen atelierluxe, het is wat drogen binnen de nuttige termijn mogelijk maakt: vlak drogen in de schaduw, in een geventileerde ruimte van ongeveer 22 °C en 45 % luchtvochtigheid, binnen vierentwintig uur. Het is ook de reden waarom een berber die ter plaatse met sproei-extractie behandeld wordt, slecht droogt: hij kan niet uitgenomen, niet gecentrifugeerd en niet vlak gedroogd worden.

Na de wasbeurt: kammen, niet borstelen

Bij een korte pool borstelt u in de poolrichting om de vezels terug te leggen en de glans te geven. Bij hoogpolig werk plet dat gebaar de lokken. We kammen: een brede kam, of de vingers, tot aan de wortel, om samengeklitte lokken te scheiden en het volume terug te geven. Een goed afgewerkte berber beoordeelt u op reliëf, niet op glans.

Het dagelijkse onderhoud volgt dezelfde logica. Stofzuig zonder roterende borstel, die de lange pool uittrekt en doet pluizen. Schud het stuk uit en keer het regelmatig. Behandel organische vlekken snel: op vette wol nestelen ze zich minder makkelijk, maar eenmaal binnengedrongen trekken ze mottenlarven aan, die net de keratine van wol verteren.